Współrzędne:
53°25"00" N 014°35"00" E
| Szczecin | |||||
|
|||||
| Dewiza : "Z wiatrem w żaglach" | |||||
| Województwo | zachodniopomorskie | ||||
| Powiat | miasto na prawach powiatu | ||||
|
Gmina
- rodzaj |
Szczecin
miejska |
||||
| Założono | IX wiek | ||||
| Prawa miejskie | 1243 | ||||
| Prezydent miasta |
Marian Jurczyk
( e-mail ) |
||||
| Powierzchnia | 300,83 km | ||||
| Położenie | 53° 25"
N
14° 35" E |
||||
| Wysokość | do 130 m n.p.m. | ||||
|
Liczba mieszkańców
(
2005
)
- liczba ludności - gęstość - aglomeracja |
411 119 1 367 os./km 724 601 |
||||
|
Strefa numeracyjna
(do 2005 ) |
+48 91 | ||||
| Kod pocztowy | 70-018 do 71-871 | ||||
| Tablice rejestracyjne | ZS | ||||
|
TERC10
( TERYT ) |
4324362000 | ||||
| Miasta partnerskie |
Berlin
-
Friedrichshain-Kreuzberg
|
||||
Położenie na mapie Polski
|
|||||
|
Urząd miejski
3
pl. Armii Krajowej 1
71-871 Szczecin tel. (91) 42 45 931 - 933; faks (91) 42 45 855 ( e-mail ) |
|||||
| Strona internetowa miasta | |||||
Szczecin ( niem. Stettin , hebr. "" , kasz. Sztetëno , staronord. Borstaborg , łac. Stettinum lub Sedinum ) to powiat grodzki , stolica i największe miasto województwa zachodniopomorskiego . Szczecin jest jednym z najstarszych i największych miast w Polsce (3. miejsce pod względem zajmowanej powierzchni i 7. pod względem liczby ludności). Szczecin to jedna z metropolii w Polsce uznana przez UE. Główny ośrodek gospodarczy regionu ( stocznia , port morski, różnorodny przemysł maszynowy , spożywczy , włókienniczy , stalowy ), i jeden z największych w kraju. Centrum turystyczne ( muzea , Zamek Książąt Pomorskich , rezerwat ptactwa w dolinie Odry ).
Szczecin jest miastem położonym w Dolinie Dolnej Odry i na Wzniesieniach Szczecińskich wchodzących w skład Pobrzeża Szczecińskiego na terenie Pomorza Zachodniego . Miasto otaczają 3 puszcze : Wkrzańska od północy, Bukowa od południa oraz Goleniowska od wschodu. Przez miasto przepływają: rzeka Odra , jej odnoga Regalica wpadająca do Jeziora Dąbie leżącego w granicach miasta, łącząca obie rzeki Parnica oraz wiele mniejszych rzek. Odległość do Morza Bałtyckiego wynosi ok. 60 km. Administracyjnie graniczą z miastem i gminą Police (od północy) oraz gminami: Dobra , Kołbaskowo od zachodu, Gryfino i Stare Czarnowo od południa oraz Kobylanka i Goleniów od wschodu.
W VII - VI wieku p.n.e. istniała na tym terenie prasłowiańska osada z kulturą łużycką . Jest jednak możliwe, że ciągłość udokumentowanej źródłami historii zasiedlenia tego miejsca sięga blisko 1850 lat. W czasach antycznych w okolicach Szczecina istniała miejscowość o nazwie Susudata. Została ona odwzorowana na antycznej mapie Klaudiusza Ptolemeusza z lat 142-147 naszej ery . O tym, że miejscowość ta znajdowała się w sąsiedztwie Szczecina, informuje kompendium Lexicon Universale oraz wynika to z położenia wśród innych zidentyfikowanych miejscowości Pomorza. W IX wieku zbudowany został przez książąt słowiańskich gród otoczony fosą , u którego podnóża rozwinęła się osada handlowo-rybacka. W 967 r. Mieszko I przyłączył Szczecin do Polski. Ówczesny Szczecin składał się z trzech części: grodu, podgrodzia i portu. Gród wznosił się na wysokiej skarpie odrzańskiej, gdzie dziś znajduje się zamek. Miał owalny kształt, w środku zwężony. Na miejscu zwężonym znajdowała się pogańska świątynia Trzygłowa - bóstwa zachodniosłowiańskiego, wyobrażanego z trzema głowami symbolizującymi władzę nad niebem, ziemią i światem podziemnym. Na zachód od grodu znajdował się mniejszy gródek. W czasie panowania Bolesława Chrobrego miasto dostawało się pod coraz większe wpływy duńskie . Po bitwie koło Strugi (część Płoni ) w 1121 książę Bolesław Krzywousty ponownie przyłączył miasto do Polski jednocześnie uznając władzę lennika, Warcisława I . W 1181 miasto wraz z Pomorzem Zachodnim stało się lennikiem cesarza i weszło w skład Cesarstwa Rzymskiego .
W 1243 książę Barnim I nadał Szczecinowi prawa miejskie . W kolejnych latach miasto nabywało kolejne tereny: w 1283 r. jezioro Dąbie , a w 1321 Police . W XIII wieku Szczecin stał się miastem hanzeatyckim . Na miejscu grodu słowiańskiego w XIV wieku książę Barnim III zbudował zamek (zwany dzisiaj Zamkiem Książąt Pomorskich ). W 1474 w Szczecinie, po wygaśnięciu linii książąt szczecińskich i wołogoskich władzę objął książę słupski Bogusław X , który 4 lata później zjednoczył Pomorze Zachodnie , a w 1491 przeniósł jego stolicę do Szczecina. Jednak już w 1532 r. księstwo zostało ponownie podzielone, a miasto stało się stolicą Księstwa Szczecińskiego . W 1570 r. został w Szczecinie podpisany pokój kończący I wojnę północną . W 1630 r. miasto zajęli Szwedzi . Działania wojenne podczas potopu szwedzkiego przyczyniły się do upadku gospodarczego miasta. W 1713 r. miasto zostało przyłączone do Prus , co potwierdził pokój w Sztokholmie w 1720 r. W 1729 r. w Szczecinie urodziła się późniejsza caryca Rosji Katarzyna II Wielka . 30 lat później urodziła się druga żona cara Pawła I Maria Fiodorowna. Od połowy XVIII wieku nastąpiło znaczne ożywienie gospodarczo-kulturalne. W latach 1806 - 1813 Szczecin był pod okupacją francuską . W 1816 wyłączono z granic miasta Police . W 1843 r. miasto otrzymało połączenie kolejowe z Berlinem dając początek kolei na Pomorzu, wkrótce potem zaczął intensywniej rozwijać się przemysł. W 1873 r. ówczesny nadburmistrz miasta Hermann Haken podjął decyzję o zburzeniu obwarowań i rozbudowie miasta, m.in. w 1900 r. przyłączono miasto Grabowo oraz podjęto decyzję o utworzeniu Cmentarza Centralnego . Za kolejnego nadburmistrza Friedricha Ackermanna w 1911 r. przyłączono kolejne tereny m.in. Pogodno i Niebuszewo .
W chwili wybuchu II wojny światowej miasto liczyło ok. 270.000 mieszkańców, 15 października do miasta przyłączono wiele okolicznych wsi, w tym także 2 miasta: Police i Dąbie - utworzone zostało tzw. Wielkie Miasto Szczecin , istniejące do zakończenia wojny. Na tym terenie istniało ok. 100 obozów pracy przymusowej. Zniszczenia zabudowy wyniosły ok. 65%, a portu i ośrodków przemysłu 95%. 26 kwietnia 1945 r. Armia Czerwona zdobyła Szczecin, 5 lipca nastąpiło oficjalne przekazanie miasta władzom polskim . W 1945 miasto liczyło 78.000 mieszkańców, w tym 62.500 Niemców (w 1947 już tylko 4.000 Niemców). W latach następnych miasto zostało odbudowane i rozbudowane. W grudniu 1970 i sierpniu 1980 w Szczecinie miały miejsce strajki i demonstracje robotnicze, tu także podpisano tzw. porozumienia sierpniowe . 11 czerwca 1987 miasto odwiedził papież Jan Paweł II . W latach 1946 - 1998 miasto było stolicą województwa szczecińskiego , a od 1999 jest stolicą województwa zachodniopomorskiego . Od 1999 miasto jest Główną Kwaterą Wielonarodowego Korpusu Północ-Wschód sił NATO .
Najciekawsze architektonicznie obiekty w Szczecinie można znaleźć na Wałach Chrobrego. Gmachy, które postawiono tu po 1901 , nawiązują do baroku , północnoniemieckiego manieryzmu , a także - jak np. Muzeum Morskie i Teatr Współczesny - do secesji i modernizmu . Zabudowę Wałów uzupełniają tarasy widokowe ze schodami, a także fontanna i rzeźby nawiązujące do kultury starożytnego Egiptu czy Rzymu , wykonane przez mistrzów niemieckich. Centrum Szczecina to wielkie ronda i ulice, wzdłuż których stoją kilkukondygnacyjne, eklektyczne kamienice. Taki sam układ urbanistyczny ma tylko jedno miasto w Europie - Paryż .
W Szczecinie mieszczą się następujące wyższe uczelnie:
| Zobacz więcej w osobnym artykule: Tramwaje w Szczecinie . |
Na codzien po Szczecinie kursuje 12 linii tramwajowych oraz 64 autobusowych (w tym 13 nocnych). Organizatorem komunikacji w mieście jest zakład budżetowy pod nazwą Zarząd Dróg i Transportu Miejskiego . Jego zadaniem jest ustalanie szczegółowego rozkładu jazdy na wszystkich liniach, dystrybucja i kontrola biletów oraz zamawianie usług przewozowych. Na jego zlecenie, linie tramwajowe obsługuje Miejski Zakład Komunikacyjny , a autobusowe Szczecińskie Przedsiębiorstwo Autobusowe "Klonowica" , Szczecińskie Przedsiębiorstwo Autobusowe "Dąbie" , Szczecińsko-Polickie Przedsiębiorstwo Komunikacyjne oraz PKS Szczecin . Po szczecińskich torowiskach tramwajowych porusza się obecnie około 200 wagonów. Są to głównie tramwaje produkowane przez firmę Konstal z rodziny 105N / Na , jak i również wagony typu 102Na , które niedługo mają zostać zastąpione używanymi wagonami z Berlina typu Tatra KT4Dt . Pomimo podejmowanych prób remontowania i modernizowania taboru, stan szczecińskiej KM jest daleki od ideału, głównie za sprawą fatalnych torowisk. Wykonywane własnymi siłami MZK remonty bieżące nie są w stanie utrzymać stanu szczecińskich torów w stopniu choćby zadowalającym, a większe remonty przeprowadzane są wyłącznie w trakcie inwestycji drogowych. Niemniej, sieć tramwajowa stanowi podstawowy środek transportu publicznego w centrum miasta. Choć gęstość sieci w ścisłym centrum miasta uległa w latach powojennych istotnemu zmniejszeniu, nadal zapewnia ona dojazd do najważniejszych ośrodków handlowych i usługowych. Promieniście rozchodzące się z centrum linie tramwajowe zapewniają duże zdolności przewozowe z oraz do najważniejszych dzielnic lewobrzeżnego Szczecina. Podstawą komunikacji autobusowej są autobusy Volvo B10MA w liczbie 80 sztuk oraz MAN w przeróżnych odmianach (w większości pojazdy używane, sprowadzone z Niemiec). Po wielu latach zaniedbań i odkładania problemów komunikacyjnych przez władze miasta, szefostwo trzech miejskich spółek obsługujących linie autobusowe postanowili w 2005 r. sprowadzić z Berlina pierwsze używane autobusy. Od tego momentu, ze szczecińskich dróg zniknęła większość ikarusów oraz Jelczy . Tylko i wyłącznie dzięki kontynuowaniu współpracy z zachodnimi sąsiadami, w chwili obecnej po Szczecinie porusza się już niemal 100 autobusów nieskopodłogowych oraz niskowejściowych. Choć okrągła liczba wydaje się być imponująca, to na tle innych miast 37% taboru niskopodłogowego wypada dość marnie (w Poznaniu tamtejsze MPK wymieniło już cały tabor autobusowy na przystosowany dla potrzeb osób niepełnosprawnych). Sieć połączeń autobusowych coraz częściej poddawana jest krytyce, ponieważ pozostaje niezmienna od kilkunastu lat. Faktem jest jednak, że system ten jest chwalony przez niezależnych ekspertów, ponieważ w zdecydowanej większośc linie autobusowe niepokrywają się z liniami tramwajowymi. Wyjątkiem są linie pospieszne, które z założenia mają stanowić bezpośrednią, droższą alternatywę dla tramwajów. Większość z nich (linie A, B, C, C bis, D, E oraz G) stanowi jednocześnie komunikacyjny kręgosłup łączący osiedla prawobrzeżnej części miasta z centrum. Sytuacja ta ma się zmienić wraz z budową Szczecińskiego Szybkiego Tramwaju , jednak przy obecnym stanie finansowania tej inwestycji, zmiany w układzie linii autobusowych nie nastąpią zbyt szybko.
Drugim życiem szczecińskiej komunikacji są pojazdy zabytkowe oraz historyczne. Uratowane i remontowane siłami Szczecińskiego Towarzystwa Miłośników Komunikacji Miejskiej stanowią świadectwo swoich czasów. Pojawiają się na mieście w trakcie okazjonalnych przejazdów rocznicowych, wynajmów oraz w sezonie kursowania linii turystycznych. W związku z powstaniem 1 stycznia 2006 r. Muzeum Techniki i Komunikacji "Zajezdnia Sztuki" oraz dzięki współpracy miłośników, muzeum, dyrekcji MZK i władz miasta, spodziewać się należy coraz większej ich liczby.
Przez Szczecin prowadzą:
Szczecin jest ważnym węzłem komunikacyjnym w skali kraju i kontynentu, ze względu na położenie na trasie transeuropejskiego korytarza transportowego północ-południe łączącego południową Skandynawię , Czechy i Austrię z portami Morza Śródziemnego .
| Zobacz więcej w osobnym artykule: Stacje kolejowe w Szczecinie . |
Z Szczecina Głównego odjeżdżają pociągi w następujących kierunkach:
Komunikację lotniczą obsługuje położony ok. 35 km od miasta Port Lotniczy Szczecin-Goleniów im. NSZZ "Solidarność" , który ma stałe połączenia lotnicze z Warszawą (obsługiwane przez LOT ) oraz Londynem ( Ryanair ). W ofercie są także loty czarterowe i sezonowe. Roczna przepustowość najnowocześniejszego w kraju terminalu lotniczego wynosi 1 milion pasażerów. Terminal jest przystosowany do wymogów UE.
Ze względu na bliskość granicy państwowej z Niemcami oraz Morza Bałtyckiego jak i międzynarodowy ruch lotniczy, w mieście i w okolicach zostały utworzone następujące przejścia graniczne :
W Centrum Zarządzania Siłami Policyjnymi funkcjonariusze przez 24 h na dobę obserwują ulice, chodniki i miejskie skwery. Latem w centrum aglomeracji można spotkać patrole konne i piesze z psami, a drogi z powietrza i ziemi patrolują policjanci z "drogówki". W Szczecinie działa także Straż Miejska . Dzięki temu Szczecin jest w czołówce najbardziej bezpiecznych miast w Polsce. Choć sami mieszkańcy niestety, raczej przeciwnie- nie czują owego bezpieczeństwa.
Szczecin to przede wszystkim duży ośrodek polskiej gospodarki morskiej. Pełnomorski port obsługuje armatorów z całego świata, jest także macierzystym portem dwóch dużych przedsiębiorstw shippingowych: Polskiej Żeglugi Morskiej i Euroafrica. Rocznie zawija tu ok. 4 tys. statków. Obroty ładunkowe w 1998 r. wyniosły 10 860,5 tys. Mg, a osobowy ruch graniczny w porcie - 3,8 mln osób. W Szczecinie ma swoje siedziby wiele innych przedsiębiorstw związanych z gospodarką morską, zwłaszcza znane w świecie stocznie: Stocznia Szczecińska S.A. (piąty w świecie producent nowoczesnych jednostek pływających) stocznie remontowe: Gryfia i Parnica, oraz stocznia rzeczna Odra. Ze stoczniami, podobnie jak z portem, powiązana jest liczna sieć przedsiębiorstw świadczących na ich rzecz usługi. W Szczecinie rozwijają się też inne firmy. Największe znaczenie ma przemysł spożywczy (rybny, mięsny, cukierniczy, cukrowniczy, piwowarski), elektromaszynowy (maszyny budowlane, mechanizmy samochodowe, sprzęt okrętowy, kable, aparatura precyzyjna, narzędzia) chemiczny (włókna sztuczne, nawozy fosforowe, farby i lakiery), odzieżowy, hutniczy (na przedmieściu Szczecina znajduje się jedyna na polskim wybrzeżu huta żelaza), energetyczny, papierniczy, materiałów budowlanych, drzewny.
Przemysł szczeciński to 3% wartości produkcji sprzedanej w kraju. W ostatnich latach coraz większego znaczenia nabiera sektor usług o wyłącznie komercyjnym charakterze.Ma znaczący udział w tworzeniu nowych miejsc pracy, przynosząc jednocześnie dochody ich właścicielom oraz miastu.
Handel zdominowany jest przez małe sklepy i hurtownie. Nadal jednak działają sieci handlowe związane z miastem od wielu lat: Społem , Domar, Otex dysponujące dobrze zlokalizowanymi sklepami różnej wielkości. W ciągu ostatnich lat dołączyły do nich sklepy duńskiej sieci Netto oraz rodzime Takpol i Berti. Przełomu w budowie większych sklepów na terenie Szczecina dokonał niemiecki koncern Metro AG otwierając hipermarkety Makro Cash and Carry i Real . Po nich powstały następne: NOMI , M3, Géant , Castorama , Selgros i HIT.
Działalność rozpoczęły również znane restauracje typu fast food : McDonald"s , KFC , Pizza Hut i Burger King , oraz sieci nowoczesnych stacji benzynowych polskich i zagranicznych koncernów naftowych: CPN, Shell , Aral, BP , Statoil .
Do najlepszych szczecińskich przedsiębiorstw w 1998 (wg rankingu Zachodniopomorskiej Agencji Rozwoju Regionalnego S.A.) należały: Stocznia Szczecińska S.A., Załom Fabryka Kabli S.A., Komfort Grupa Kapitałowa S.A., SOLO Przedsiębiorstwo Handlowe S.A., Korporacja Ubezpieczeniowa FILAR S.A., SPOŁEM Powszechna Spółdzielnia Spożywców, Agryf - Zakłady Mięsne Sp. z o.o., Bosman Browar Szczecin S.A., Szczecińska Energetyka Cieplna Sp. z o.o., Cefarm Szczecin S.A., Gryfia SSR S.A., Vobis Microcomputer Sp. z o.o., Skolwin-Szczecin Fabryka Papieru S.A., Huta Szczecin.
W miastach portowych zawsze rozwijał się handel. Życie handlowe miasta koncentruje w futurystycznym trzykondygnacyjnym centrum handlowo-usługowo-rozrywkowym "Galaxy". Na powierzchni 93 tys. m znajduje się 170 sklepów i butików, punkty gastronomiczne, hipermarket , multipleks oraz skałka wspinaczkowa. Komunikacja między piętrami odbywa się za pomocą chodników i schodów ruchomych, a także wind panoramicznych. Budynek jest przystosowany dla osób niepełnosprawnych. Miesięcznie centrum odwiedza prawie milion dwieście tysięcy klientów. Prawdopodobnie niedługo rozpocznie się budowa centrum handlowo-usługowo-rozrywkowego Kaskada , wartego ok. 120 mln. euro. Budowę największego w mieście centrum wraz z nowym teatrem lalek Pleciuga, planuje ECE. ECE posiada już większość gruntów potrzebnych do spowodowania rozpoczęcia inwestycji.
W Szczecinie znajdują się hipermarkety dużych sieci handlowych, takich jak Carrefour (2), Castorama (3), Géant (2), Kaufland , Makro Cash and Carry , MediaMarkt , Nomi , Real , Selgros , Tesco (2) i wiele innych. M.in. planuje się budowę sklepu IKEA (do 2007 roku), Auchan (budowa rozpoczęta) i innych.
Każdego roku aglomeracja staje się nieformalną stolicą opery i operetki . Latem miastem władają artyści ulicy, którzy przyjeżdżają do Szczecina, by zaprezentować szerokiej publiczności swoje nowe, często niekonwencjonalne projekty. Na Festiwalu Artystów Ulicy można spotkać teatry, który nowatorstwem i odwagą dotyka przemilczanych tematów i dorównuje sztukom wizualnym.
W mieście działa 56 hoteli, w tym kilkadziesiąt w centrum oraz duża liczba restauracji.
Obecnie w mieście działają dwie lokalne stacje telewizyjne ( TVP3 Szczecin i TV7 ) oraz j lokalne stacje radiowe Polskie Radio Szczecin , Radio Vox FM , Radio Eska Szczecin oraz Radio Złote Przeboje Największymi lokalnymi dziennikami są: Kurier Szczeciński i Głos Szczeciński oraz regionalne wydanie Gazety Wyborczej . Dawniej w Szczecinie działały także stacje telewizyjne: TV Morze , TV Bryza i TV Gryf oraz radiowe: Radio Plama , Radio PSR , Radio ABC , Radio As .
W dniach 4 - 7 sierpnia 2007 planowany jest w Szczecinie finał (po odwiedzeniu kolejno - duńskiego rhus , szwedzkiego Sztokholmu i fińskiej Kotki ) międzynarodowych regat żaglowców The Tall Ships" Races. (więcej na )
Kluby sportowe ze Szczecina:
związani z niemieckim Szczecinem
związani z polskim Szczecinem
Przedstawiony podział formalny Szczecina na cztery dzielnice administracyjne, grupuje osiedla mieszkaniowe wg położenia przestrzennego:
Ponadto w powszechnym użyciu są tradycyjne nazwy dzielące starsze części miasta na dzielnice, a współczesnym przypisujące określenie osiedli.
| Zobacz więcej w osobnym artykule: prezydenci Szczecina . |
Prezydenci Miasta Szczecina od 1990 r.:
posłowie :
senatorowie :
Rozwój demograficzny miasta:
W pierwszych latach po II wojnie światowej Szczecin został zasiedlony głównie przez ludność pochodzącą z dawnych kresów wschodnich , Polski wschodniej i centralnej. Ludność ta w początkowym okresie posługiwała się językiem polskim , który cechował się duża ilością wyrażeń gwarowych i naleciałości charakterystycznych dla obszarów rodzinnych osadników. W okresie ostatniego półwiecza (w wyniku zadziałania tzw. "tygla językowego") na tym terenie dokonało się ogromne ujednolicenie języka. Według badań dokonanych w latach 90. XX wieku obecni mieszkańcy Szczecina (obok mieszkańców Wrocławia ) posługują się polszczyzną najbardziej zbliżoną do języka literackiego spośród wszystkich mieszkańców Polski.
|
Historyczne tytuły Honorowego Obywatela Miasta Szczecina nadane w czasach: Królestwa Prus
II Rzeszy
Republiki Weimarskiej
III Rzeszy
|
Tytuły Honorowego Obywatela Miasta Szczecina nadane w czasach: Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej
III Rzeczypospolitej
Regulamin nadawania Honorowego Obywatelstwa |
Berlin
-
Friedrichshain-Kreuzberg
Bremerhaven
Dalian
Esbjerg
Kingston upon Hull
Kłajpeda
Lubeka
Malmö
Murmańsk
Rostock
Saint Louis
Północ Prawobrzeże Śródmieście Zachód
Miasta na prawach powiatu:
Koszalin
|
Szczecin
|
Świnoujście
Powiaty:
białogardzki
|
choszczeński
|
drawski
|
goleniowski
|
gryficki
|
gryfiński
|
kamieński
|
kołobrzeski
|
koszaliński
|
łobeski
|
myśliborski
|
policki
|
pyrzycki
|
sławieński
|
stargardzki
|
szczecinecki
|
świdwiński
|
wałecki
Białystok Bydgoszcz Gdańsk Gorzów Wielkopolski Katowice Kielce Kraków Lublin Łódź Olsztyn Opole Poznań Rzeszów Szczecin Toruń Warszawa Wrocław Zielona Góra
Kategorie : Szczecin Sanktuaria słowiańskie
Kingston upon Hull
